Program Genel Çerçevesi

Bu iki oturumluk seminer dizisi, Osmanlı klasik mimarisinin zirvesi sayılan Mimar Sinan külliyatını, bir mimari biyografi ve bir başyapıt incelemesi olarak iki ayrı kapıdan ele alır. İlk oturum Sinan'ın kendi sesinden — Tezkiretü'l-Bünyân'ın izini sürerek — devşirme bir Kayseri çocuğunun Sermimâr-ı Hassa makamına uzanan yolculuğunu ve klasik üslubun teşekkül anlarını çözümler. İkinci oturum, bu üslubun en zarif uzlaşması olan Süleymaniye Külliyesi'ni; bir taht-şehir kurgusu, bir kozmoloji ve bir mühendislik harikası olarak üç katmanda okur.

Program, mimarlık ya da sanat tarihi altyapısı olmayan ancak kültürel derinliğe meraklı kuvvetli bir izleyici kitlesi için tasarlanmıştır. Her oturum, görsel anlatı ve birinci el kaynak okumalarıyla desteklenir; teknik kavramlar tarihsel hikâye içinde eritilir.

I. Oturum  ·  17 Haziran 2026

Sinan: Bir Hayat, Bir Çağ, Bir Mimari Dil

Oturumun temel sorusu

Bir devlet inşa eden kuşağın mimarı nasıl yetişir? Sinan'ın elli yılı aşan üretimini ne tek bir dehanın, ne de tek bir geleneğin açıklayamadığı yerde, "klasik üslup" diye andığımız o özgün sentez nereden doğdu?

Öğrenme hedefleri

•          Sinan'ın biyografisini birinci el kaynaktan (Tezkiretü'l-Bünyân ve Tezkiretü'l-Ebniye) izleyebilmek.

•          Devşirme sisteminin sanat üretimi üzerindeki dolaylı etkisini kavramak.

•          Şehzade Camii'nde dört yarım kubbeli şemayla "biaksiyel simetri"nin Osmanlı mimarisine girişini okuyabilmek.

•          Klasik Osmanlı camisi tipolojisinin Bizans (Ayasofya) ve Selçuklu mirasıyla nasıl hesaplaştığını tartışabilmek.

Görsel anlatı önerisi

•          Açılış: Sai Mustafa Çelebi'nin Tezkiretü'l-Bünyân yazmasından bir sayfa (Topkapı Sarayı Müzesi, Revan Köşkü 1456).

•          Karşılaştırmalı kesit: Ayasofya — Şehzade — Süleymaniye plan şemaları yan yana.

•          Üsküdar Mihrimah ile Edirnekapı Mihrimah'ın aynı mimarın iki ayrı "ses" denemesi olarak okunması.

•          Sinan'ın türbesi (Süleymaniye haziresinin köşesinde): mimarın kendi yapıtının eşiğinde duruşu.

II. Oturum  ·  24 Haziran 2026

Süleymaniye: Külliye, Sembolizm, Yapı Sırları

Oturumun temel sorusu

Bir cami nasıl bir imparatorluğun manifestosu olur? Süleymaniye — yedi tepeli bir yarımadanın üçüncü tepesinde — Kanuni'nin kendisini "ikinci Süleyman" olarak takdim ettiği bir kozmolojinin taşa, mermere ve sese tercümesidir. Bu tercümeyi adım adım sökeceğiz.

Öğrenme hedefleri

•          Süleymaniye Külliyesi'ni cami merkezli değil, on yedi birimli bir şehir programı olarak okuyabilmek.

•          Dört minare / on şerefe simgeselliğini Osmanlı saltanat sırasıyla ilişkilendirmek.

•          Ana kubbenin yükünün dört fil ayağına ve dış payandalara nasıl aktarıldığını görsel olarak izleyebilmek.

•          Kubbe içine gömülü Helmholtz rezonatörü işlevi gören küplerin akustik mantığını kavramak.

•          Üç katmanlı havalandırma sisteminin ve "is odası"nın mühendislik zarafetini takdir etmek.

Görsel anlatı önerisi

•          Üçüncü tepeden Haliç'e açılan silüet fotoğrafı: yapının topografya ile diyaloğu.

•          Külliyenin kuşbakışı planı: on yedi birimin renkli kodlanması (eğitim/şifa/sosyal/dini).

•          Kubbe kesiti: 64 rezonatör küpün konumlandığı bant.

•          Üç katmanlı hava akımı şeması: is odasına yönelen kesik çizgili akış.

Sinan'ın türbesinin avluya bakan eşiği: "Bu kapıdan girip yapıtıma bakın" söylemi.